0%
UZ ▼
  • UZ
  • RU
  • EN
Bosh sahifa / Laboratoriyalar akkreditatsiyasi
ISO/IEC 17025 · O‘z DSt ISO/IEC 17025:2019 · O‘ZAK · O‘zbekiston

O‘zbekistonda laboratoriyani akkreditatsiyadan o‘tkazish

Standart Consult sinov va kalibrlash laboratoriyalariga akkreditatsiyaga tayyorlanishda yordam beradi: dastlabki audit, akkreditatsiya sohasi va hujjatlardan tortib, asbob-uskunalarni kalibrlash, o‘lchashlar noaniqligini baholash, usullarni verifikatsiya va validatsiya qilish, texnik yozuvlar va baholash jarayonida hamrohlikkacha.

Maslahat olish O‘ZAK rasmiy sayti
Sinov laboratoriyalari Kalibrlash laboratoriyalari ISO/IEC 17025 O‘lchashlar noaniqligi Usullarni verifikatsiya va validatsiya qilish
RASMIY ASOS

O‘RQ-820, VMQ №349 va O‘ZAK hujjatlari

O‘zbekistonda laboratoriyalarni akkreditatsiyadan o‘tkazish milliy akkreditatsiya tizimida amalga oshiriladi. Ushbu sahifada Lex.uz qonunchiligi va O‘zbekiston akkreditatsiya markazining rasmiy hujjatlariga havolalar berilgan.

Lex.uz dagi O‘RQ-820-son Qonun
Hujjatlarni ko‘rish
Qisqa va tushunarli

Laboratoriya akkreditatsiyasi nima

Laboratoriya akkreditatsiyasi — bu sinov yoki kalibrlash laboratoriyasining ariza qilingan akkreditatsiya sohasida ishlarni bajarish kompetentligini rasmiy tasdiqlashdir.

Laboratoriya uchun bu nafaqat hujjatlar mavjudligi, balki ishonchli natijalarni olish bo‘yicha amaliy qobiliyat ham baholanishini anglatadi: xodimlar kompetentligini, uskunalarning yaroqliligini, ishlarni bajarish sharoitlarini, usullarning dolzarbligini, texnik yozuvlarni, kalibrlashni, metrologik kuzatuvchanlikni, o‘lchashlar noaniqligini va natijalar sifatini nazorat qilishni.

HujjatlarXodimlarUskunalarUsullarYozuvlarNatijalar

Xizmat qaysi laboratoriyalar uchun mos

  • sinov laboratoriyalari;
  • kalibrlash laboratoriyalari;
  • qurilish va yo‘l-qurilish laboratoriyalari;
  • oziq-ovqat, kimyoviy va neft-gaz laboratoriyalari;
  • elektrotexnik, sanoat va ishlab chiqarish laboratoriyalari;
  • to‘qimachilik, ekologik va boshqa ixtisoslashgan laboratoriyalar;
  • akkreditatsiya sohasini kengaytirayotgan yoki dolzarblashtirayotgan laboratoriyalar.
Qonunchilik va hujjatlar

Laboratoriyalar akkreditatsiyasining normativ bazasi

O‘RQ-820

“Muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiya qilish to‘g‘risida”gi Qonun

O‘zbekiston Respublikasida muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiya qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi asosiy qonun.

Lex.uz da ochish
VMQ №349

Akkreditatsiyadan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizom

“O‘zbekiston akkreditatsiya markazi” DMda muvofiqlikni baholash organlari va metrologiya xizmatlarini akkreditatsiyadan o‘tkazish tartibini belgilaydi.

Lex.uz da ochish
ISO/IEC 17025

O‘z DSt ISO/IEC 17025:2019

Sinov va kalibrlash laboratoriyalari uchun asosiy standart: kompetentlik, xolislik, barqaror faoliyat va natijalarning ishonchliligi.

ISO/IEC 17025 sahifasi
O‘ZAK.R-08

Laboratoriyalarni akkreditatsiyadan o‘tkazish bo‘yicha qo‘llanma

Sinov, kalibrlash va putur yetkazmasdan tekshirish laboratoriyalarini akkreditatsiyadan o‘tkazish bo‘yicha rasmiy qo‘llanma. ISO/IEC 17025 talablarini resurslar, jarayonlar, usullar va menejment tizimi bo‘yicha izohlaydi.

Rasmiy PDFni ochish

Manba: “O‘zbekiston akkreditatsiya markazi” DM / akkred.uz

O‘ZAK.P-12

O‘lchashlar noaniqligi bo‘yicha siyosat

Hujjat sinov, kalibrlash va tibbiy laboratoriyalar uchun o‘lchashlar noaniqligini baholash va ifodalash yondashuvlarini, jumladan CMC va kalibrlash sertifikatlarini belgilaydi.

Rasmiy PDFni ochish

Manba: “O‘zbekiston akkreditatsiya markazi” DM / akkred.uz

OʻZAK.N-AKR

Akkreditatsiya komissiyasi to‘g‘risidagi nizom

Baholash materiallarini ko‘rib chiqadigan hamda guvohnoma berish, rad etish, tasdiqlash, to‘xtatib turish, bekor qilish, akkreditatsiya sohasini kengaytirish yoki qisqartirish bo‘yicha qarorlar qabul qiladigan komissiya faoliyatini tavsiflaydi.

Rasmiy PDFni ochish

Manba: “O‘zbekiston akkreditatsiya markazi” DM / akkred.uz

Zamonaviy talablar

Akkreditatsiya — faqat hujjatlar papkasi emas

Kalibrlash va kuzatuvchanlik

Qiyoslash va kalibrlash jadvallari, sertifikatlar, uskunalar holati, foydalanishga yaroqliligi hamda o‘lchash natijalarining metrologik kuzatuvchanligi tekshiriladi.

O‘lchashlar noaniqligi

Laboratoriya natijaga qaysi omillar ta’sir qilishini tushunishi va qo‘llaniladigan hollarda o‘lchashlar noaniqligi hisob-kitobi yoki bahosini rasmiylashtirishi kerak.

Usullar verifikatsiyasi

Standart usul qo‘llanilganda laboratoriya uni o‘z sharoitida, mavjud resurslar va xodimlar bilan to‘g‘ri qo‘llay olishini isbotlashi kerak.

Usullar validatsiyasi

Nostandart, ishlab chiqilgan, modifikatsiya qilingan yoki kengaytirilgan holda qo‘llanadigan usullar uchun usulning muayyan maqsadga yaroqliligini tasdiqlash talab etiladi.

Texnik kompetentlik

Akkreditatsiyada aslida nimalar tekshiriladi

Joyida baholashda ekspertlar faqat sifat bo‘yicha qo‘llanma va tartib-taomillar mavjudligini emas, laboratoriya amalda ariza qilingan sinov yoki kalibrlash ishlarini bajara olishini va natijalar ishonchliligini isbotlay olishini ham tekshiradi.

Shuning uchun tayyorgarlik hujjatlar, xodimlar, uskunalar, xonalar, usullar, yozuvlar, hisob-kitoblar, bayonnomalar, natijalar sifatini nazorat qilish va xodimlarning ishlarni bajarish tartibini tushuntirishga tayyorligini qamrab olishi kerak.

Tekshiruvning asosiy obyektlari

  • akkreditatsiya sohasining to‘g‘riligi va real imkoniyatlarga mosligi;
  • standartlar, usullar va ichki tartib-taomillarning dolzarbligi;
  • xodimlar kompetentligi va javobgarlik taqsimoti;
  • uskunalar, kalibrlash, qiyoslash va oraliq tekshiruvlar;
  • xonalar va atrof-muhit sharoitlari;
  • texnik yozuvlar va natijalar kuzatuvchanligi;
  • verifikatsiya, validatsiya va o‘lchashlar noaniqligi;
  • ichki audit, xavflar, tuzatuvchi harakatlar va rahbariyat tomonidan tahlil.
Xizmat tarkibi

Laboratoriyani akkreditatsiyaga “kalit topshirish” asosida tayyorlash

1. Laboratoriya diagnostikasi

  • amaldagi hujjatlar va yozuvlarni tahlil qilish;
  • ariza qilinayotgan akkreditatsiya sohasini tekshirish;
  • xodimlar, uskunalar, xonalar va usullarni baholash;
  • ariza topshirishdan oldin xavflar va yetishmayotgan elementlarni aniqlash.

2. Akkreditatsiya sohasi

  • akkreditatsiya sohasi loyihasini shakllantirish;
  • obyektlar, usullar, standartlar, diapazonlar va uskunalarni o‘zaro bog‘lash;
  • laboratoriyaning amaliy imkoniyatlarini tekshirish;
  • sohani kengaytirish yoki dolzarblashtirishga tayyorlash.

3. ISO/IEC 17025 hujjatlari

  • menejment tizimi qo‘llanmasi va tartib-taomillari;
  • bayonnomalar, jurnallar va texnik yozuvlar shakllari;
  • xodimlar, uskunalar va xonalar bo‘yicha hujjatlar;
  • xavflar, ichki audit, rahbariyat tahlili, tuzatuvchi harakatlar.

4. Texnik qism

  • kalibrlash, qiyoslash va kuzatuvchanlikni tekshirish;
  • noaniqlikni baholash yondashuvlarini tayyorlash;
  • standart usullarni verifikatsiya qilish;
  • nostandart yoki modifikatsiya qilingan usullarni validatsiya qilish;
  • natijalar ishonchliligini ta’minlash va texnik yozuvlar.
Hujjatlar va yozuvlar

Laboratoriya odatda nimalarni tayyorlashi kerak

Blok Nima tayyorlanadi Baholashda bu nima uchun kerak
Ariza va soha Ariza, akkreditatsiya sohasi loyihasi, usullar, obyektlar, diapazonlar va normativ hujjatlar ro‘yxati. Laboratoriya qaysi ishlarni ariza qilayotgani va amalda bajara olishini tasdiqlash uchun.
Menejment tizimi Sifat bo‘yicha qo‘llanma, tartib-taomillar, xolislik va maxfiylik siyosati, xavflarni boshqarish. Laboratoriya jarayonlarining boshqarilishini va ISO/IEC 17025ga muvofiqligini ko‘rsatish uchun.
Xodimlar Kompetentlik matritsasi, lavozim funksiyalari, o‘qitish, stajirovka, vakolatlar, xodimlar monitoringi. Ishlar kompetent va vakolatli xodimlar tomonidan bajarilishini isbotlash uchun.
Uskunalar Uskunalar reyestri, kalibrlash/qiyoslash jadvallari, sertifikatlar, oraliq tekshiruvlar, yaroqlilik holatlari. Uskunalar yaroqliligi va o‘lchashlar kuzatuvchanligini tasdiqlash uchun.
Usullar Standartlar, usullar, yo‘riqnomalar, verifikatsiya va validatsiya yozuvlari, usullar o‘zgarishlarini nazorat qilish. Usul to‘g‘ri tanlanganini va laboratoriya sharoitida qo‘llanishi mumkinligini isbotlash uchun.
Natijalar Bayonnomalar, texnik yozuvlar, hisob-kitoblar, noaniqlik, natijalar sifatini nazorat qilish, laboratoriyalararo solishtirishlar. Natijalarning ishonchliligi, kuzatuvchanligi va qayta tiklanishini ko‘rsatish uchun.
Yo‘l xaritasi

Akkreditatsiyaga tayyorgarlik qanday o‘tadi

1

Audit

Amaldagi hujjatlar, xodimlar, uskunalar, xonalar, usullar, yozuvlar va ariza qilinayotgan sohani o‘rganamiz.

2

Reja

Yo‘l xaritasini shakllantiramiz: nimani ishlab chiqish, nimani joriy etish va baholashgacha qaysi nomuvofiqliklarni bartaraf etish kerak.

3

Joriy etish

Hujjatlar, shakllar, yozuvlar, hisob-kitoblarni tayyorlaymiz, xodimlarni o‘qitamiz va amaliy qo‘llanishni tekshiramiz.

4

Hamrohlik

Baholash jarayonida, nomuvofiqliklarni tahlil qilishda, tuzatuvchi harakatlarda va hujjatlarni yangilashda yordam beramiz.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Nima uchun laboratoriyalar nomuvofiqliklar oladi

Amaliyotda nomuvofiqliklar ko‘pincha bitta hujjat yo‘qligi sababli emas, balki hujjatlar laboratoriyaning real ishlari bilan bog‘lanmagani va texnik kompetentlik yozuvlar bilan tasdiqlanmagani sababli yuzaga keladi.

Standart Consult zaif joylarni oldindan tekshiradi va laboratoriya ekspertlarga ko‘rsata oladigan daliliy bazani tayyorlashga yordam beradi.

Nomuvofiqliklarning odatiy sabablari

  • akkreditatsiya sohasi amaliy imkoniyatlardan kengroq;
  • usullar uskuna va xodimlar bilan bog‘lanmagan;
  • zarur joylarda noaniqlik hisob-kitobi yoki bahosi yo‘q;
  • usullar verifikatsiya yoki validatsiyadan o‘tkazilmagan;
  • xodimlar sinovlarni bajarish tartibini tushuntira olmaydi;
  • uskunalar va muhit sharoitlari bo‘yicha dolzarb yozuvlar yo‘q;
  • bayonnomalar natijalar kuzatuvchanligini ta’minlamaydi;
  • ichki audit va rahbariyat tahlili rasmiyatchilik uchun o‘tkazilgan.
Muhim farq

Laboratoriya akkreditatsiyasi va texnik kompetentlikni ma’qullash — turli tartib-taomillar

Laboratoriya akkreditatsiyasi

Akkreditatsiya sinov yoki kalibrlash laboratoriyasining milliy akkreditatsiya tizimida muvofiqlikni baholash organi sifatidagi kompetentligini tasdiqlaydi.

U laboratoriya ariza qilingan akkreditatsiya sohasida sinov yoki kalibrlash ishlarini, jumladan mahsulotlarni sertifikatlashtirish va rasmiy muvofiqlikni tasdiqlash maqsadlarida bajarishni rejalashtirganda qo‘llaniladi.

Asosiy baza: O‘zbekiston Respublikasi O‘RQ-820-son Qonuni, VMQ №349 va O‘z DSt ISO/IEC 17025:2019.

Laboratoriyalar akkreditatsiyasi

Texnik kompetentlikni ma’qullash

Ma’qullash — bu yuridik shaxs laboratoriyasining faoliyatning muayyan sohasida sinovlarni o‘tkazish bo‘yicha texnik kompetentligini Inspeksiya tomonidan rasmiy tasdiqlashdir.

U o‘z mahsuloti, kirib kelayotgan xom ashyo, materiallar yoki tayyor mahsulotlarni shaxsiy/ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun sinovdan o‘tkazuvchi ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar laboratoriyalariga, shuningdek mahsulotlar, ishlab chiqarish jarayonlari va xizmatlarni sertifikatlashtirish jarayonida ishtirok etishga da’vo qilmaydigan laboratoriyalarga nisbatan qo‘llaniladi.

Asosiy baza: 28.07.2020 yildagi VMQ №456.

VMQ №456 ni Lex.uz da ochish
Nega Standart Consult

Biz laboratoriyani faqat hujjat topshirishga emas, real baholashga tayyorlaymiz

Amaliy bog‘liqlik

Akkreditatsiya sohasini real sinovlar, usullar, uskunalar, xodimlar, xonalar va texnik yozuvlar bilan bog‘laymiz.

Texnik chuqurlik

Kalibrlash, metrologik kuzatuvchanlik, o‘lchashlar noaniqligi, usullarni verifikatsiya va validatsiya qilishni hisobga olamiz.

Savollarga tayyorgarlik

Xodimlarni joyida baholashga tayyorlaymiz, jurnallar, bayonnomalar, yozuvlar va ishlarni bajarishni tushuntirish qobiliyatini tekshiramiz.

FAQ

Laboratoriyalar akkreditatsiyasi bo‘yicha ko‘p so‘raladigan savollar

Laboratoriya akkreditatsiyasi — sinov yoki kalibrlash laboratoriyasining ariza qilingan akkreditatsiya sohasida ishlarni bajarish kompetentligini rasmiy tasdiqlashdir.

Sinov, kalibrlash, qurilish, oziq-ovqat, kimyoviy, elektrotexnik, neft-gaz, to‘qimachilik, ekologik, sanoat va boshqa laboratoriyalar akkreditatsiyadan o‘tishi mumkin.

Asosiy standart O‘z DSt ISO/IEC 17025:2019 / ISO/IEC 17025:2017 hisoblanadi. U sinov va kalibrlash laboratoriyalarining kompetentligi, xolisligi va barqaror faoliyatiga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi.

Akkreditatsiya sohasi — laboratoriya kompetentligi tasdiqlanadigan obyektlar, sinov yoki kalibrlash turlari, usullar, diapazonlar, normativ hujjatlar va imkoniyatlar ro‘yxatidir.

Ha. Laboratoriya natijaga qaysi omillar ta’sir qilishini tushunishi va qo‘llaniladigan hollarda o‘lchashlar noaniqligini hujjatli baholashi kerak. Kalibrlash laboratoriyalari uchun bu CMCni shakllantirish va kalibrlash sertifikatlarini rasmiylashtirishda ayniqsa muhim.

Verifikatsiya laboratoriya standart yoki avval validatsiya qilingan usulni o‘z sharoitida qo‘llay olishini tasdiqlaydi. Validatsiya esa nostandart, ishlab chiqilgan, modifikatsiya qilingan yoki kengaytirilgan holda qo‘llanadigan usullar uchun ularning muayyan maqsadga yaroqliligini isbotlashga talab etiladi.

Akkreditatsiya laboratoriyaning muvofiqlikni baholash organi sifatidagi kompetentligini tasdiqlaydi va sinov yoki kalibrlash natijalari rasmiy muvofiqlikni baholash tartib-taomillarida, jumladan sertifikatlashtirishda qo‘llanganda zarur bo‘ladi. VMQ №456 bo‘yicha texnik kompetentlikni ma’qullash esa o‘z ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun sinov o‘tkazadigan yoki mahsulotlar, jarayonlar va xizmatlarni sertifikatlashtirishda ishtirok etishga da’vo qilmaydigan yuridik shaxs laboratoriyalariga qo‘llaniladi.

Ha. Tayyorlash diagnostikadan boshlanadi: ariza qilinadigan soha belgilanadi, xodimlar, uskunalar, xonalar, usullar, yozuvlar va menejment tizimi tekshiriladi. Shundan so‘ng tayyorgarlik rejasi va hujjatlar to‘plami shakllantiriladi.
Bog‘liq xizmatlar

Laboratoriyaga yana nimalar kerak bo‘lishi mumkin

Laboratoriya texnik kompetentligini ma’qullash
SBU / O‘BU ishlab chiqish
Baholashdan oldin laboratoriya auditi

Laboratoriyangiz akkreditatsiyaga tayyormi yoki yo‘qligini bilmoqchimisiz?

Ariza qoldiring — laboratoriya yo‘nalishi, ishlar sohasi va hujjatlar holatini aniqlashtiramiz hamda tayyorgarlikni nimadan boshlash yaxshiroq ekanini aytamiz.

Ariza qoldirish
Keling, gaplashamiz

Savolingiz bormi? Muhokama qilamiz

Murojaatingiz uchun rahmat. Konsalting jamoamiz so‘rovingizni ko‘rib chiqadi va tez orada siz bilan bog‘lanadi.